![](https://www.dotnews.co.za/Code//Uploads/Article/663100d9-c302-484f-b1f2-924e8781dd85.jpg)
Wat is jul beleid oor die gebruik van kannabis (“dagga”) in die werkplek: ‘n Delikate balanseringstoertjie.
“Die hof verklaar dat die [werkgewer] se Alkohol- en Middelmisbruikbeleid irrasioneel en ongeldig is omdat dit die werknemer se grondwetlike reg op privaatheid skend wat in artikel 14 van die Grondwet vervat is. Die rede hiervoor is dat die bestaande beleid tans kantoorgebonde werknemers, wat nie met swaar, gevaarlike en soortgelyke toerusting werk nie, verbied om kannabis in die privaatheid van hul eie huise te gebruik.” (Vertaalde uittreksel uit die hofbevel wat ons hieronder bespreek.)
'n Onlangse beslissing van die Arbeidsappèlhof beklemtoon die kompleksiteit met werkplekbeleide en hoe personeel se gebruik van kannabis benader kan word. Die uitspraak bied ook riglyne aan werkgewers en aan werknemers oor die spanning tussen werknemers se individuele regte en die werkplekbeleide.
Die gebruik van kannabis (“dagga”) lei tot onbillike ontslag en ’n toekenning aan die werknemer van vergoeding van R1 miljoen.
- 'n Kantoorwerker het haar onder mediese leiding tot die gebruik van kannabis gewend om haar erge angs aan te spreek. Sy het elke aand ‘n daggazol (“joint”) gerook en sy het daagliks kannabis-olie en soortgelyke middele gebruik. Die kantoorwerker het haar gebruik van kannabis tot na-ure en oor naweke beperk (sy het dus nooit tydens werksure kannabis gebruik nie).
- Tydens 'n roetine mediese ondersoek by haar werk, het sy positief getoets vir kannabis in haar stelsel. Tydens haar daaropvolgende dissiplinêre verhoor het sy skuldig gepleit dat dit in stryd was met haar werkgewer se beleid van zero toleransie vir alkohol- en middelmisbruik. Die bevinding van haar dissiplinêre verhoor was dat sy uit haar diens ontslaan is.
- Op appèl vanaf die Arbeidshof, het die Arbeidsappèlhof oorweeg of die werkgewer se zero toleransiebeleid, spesifiek soos wat die beleid op die gebruik van kannabis toegepas is, wettig en billik was; en of dit eerder inbreuk maak op die werknemer se regte op privaatheid en waardigheid.
- Die hof het klem daarop gelê dat die werknemer 'n kantoorwerker was. Sy was nooit verplig om tydens haar diensure te bestuur nie, of om swaar masjinerie te gebruik nie, of om enige plig uit te voer waar enige aantasting as gevolg van die gebruik van kannabis vir haar of vir ander risiko kon veroorsaak het nie. Daar was ook nie enige aanduiding by haar van dronkenskap of lighoofdigheid nie of dat haar vermoë om haar werkspligte enigsins uit te voer aangetas is nie, en ook nie dat sy op enige manier 'n onveilige werksomgewing veroorsaak het nie.
- Die hof verklaar dan dat die werkgewer se beleid te ver gegaan het, dat dit irrasioneel was en dat die beleid die werknemer se reg op privaatheid skend. Haar behandeling as iemand wat dronk op diens was terwyl sy nie dronk was nie, was ‘n geval van onbillike diskriminasie. Dit omdat die werkgewer se beleid spesifiek kannabis-gebruikers uitsonder, in teenstelling met alkohol-gebruikers vir wat hulle by die huis doen en gebruik, terwyl hul optrede geen risiko vir die werkgewer inhou of meebring nie.”
- Die hof bevind dat die ontslag gevolglik outomaties onbillik was en dat dit neerkom op onbillike diskriminasie. Die Arbeidsappèlhof het die werkgewer beveel om aan die werknemer 24 maande se vergoeding, van altesaam sowat R1 037 000 (net so oor die een miljoen rand) te betaal.
Werkgewers: Jul werkplekbeleide verg toenemend balans in die veranderende omgewing.
Hierdie uitspraak dien as waarskuwing aan alle werkgewers om die implikasies van jul werkplekbeleide noukeurig te oorweeg, veral met betrekking tot sensitiewe kwessies soos oor die gebruik van kannabis.
Almal verstaan dat veiligheid ‘n prioriteit in die werkplek moet wees. Werkgewers moet veiligheidskwessies by die werk balanseer met respek vir jul werknemers se grondwetlike regte op privaatheid en outonomie. Julle moet jul benadering tot die werkplekomgewing, werknemerpligte, individuele omstandighede en veranderende sosiale norme in ag neem, wanneer jul die bestaande beleide in ag neem en aanpas.
Ons kan bevestig dat President Ramaphosa die wet wat die privaatgebruik van kannabis toelaat (“Cannabis for Private Purposes Act”) op 28 Mei 2024 onderteken het en dat hierdie wet nou in werking getree het. Hierdie wet behoort nie enige uitwerking op hierdie belangrike uitspraak te hê nie.
Provided by B. R. Sandwith Inc.
© DotNews. All Rights Reserved.